W dniach 20-30 lipca 2025 roku jedenaścioro absolwentek i absolwentów Programu Liderskiego Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, prowadzonego przez Szkołę Liderstwa im. Zbigniewa Pełczyńskiego, jedna tutorka Programu Liderskiego PAFW i jedna osoba z zespołu Szkoły Liderstwa wzięło udział w prestiżowej wizycie studyjnej w Stanach Zjednoczonych w ramach programu International Visitor Leadership Program (IVLP). To flagowa inicjatywa Departamentu Stanu USA, której celem jest wspieranie dialogu i wymiany doświadczeń między liderkami i liderami społecznymi z różnych krajów. Wyjazd został sfinansowany przez Departament Stanu USA oraz Polsko-Amerykańską Fundację Wolności a zorganizował go Departament Stanu USA wraz z Ambasadą USA w Polsce.
Wizyta była w temacie Wyzwania pokoleniowe a praca z młodzieżą. Wyjazd objął stolicę USA Waszyngton (Washington DC) i dwa stany Montanę i Ohio. Każde z tych miejsc z nich ukazał inną twarz Stanów Zjednoczonych: od wielkomiejskich instytucji stolicy, przez rozległe przestrzenie i kulturową złożoność Montany, aż po społeczne innowacje w Akron.
Waszyngton – wartości i wyzwania w sercu stolicy
Pierwsze dni wizyty uczestniczki i uczestnicy spędzili w Waszyngtonie, gdzie mieli okazję odwiedzić zarówno największe muzea i instytucje publiczne, jak i lokalne organizacje społeczne. Szczególnie poruszające było spotkanie z organizacją Life Pieces to Masterpieces, wspierającą młodzież z trudnych środowisk poprzez sztukę, budowanie wspólnoty i rozwijanie tożsamości.
Mimo ograniczonego czasu i intensywnego programu, wizyta w stolicy pozwoliła także na głębsze zrozumienie amerykańskiego systemu społecznego, edukacyjnego i obywatelskiego – zarówno jego siły, jak i niedoskonałości.
Montana – przestrzeń edukacji, tożsamości i odwagi
Kolejnym, najdłuższym etapem była wizyta w Montanie, która dla wielu liderek i liderów była dużym zaskoczeniem – nie tylko ze względu na zachwycającą przyrodę, ale przede wszystkim z uwagi na intensywny program merytoryczny.
Na University of Montana w Missouli odbyły się rozmowy o edukacji obywatelskiej, liderstwie społecznym i współpracy międzynarodowej. Uczestniczki i uczestnicy poznali działania takich organizacji jak Montana World Affairs Council, 4-H Youth Development Program czy Montana Youth Leadership Forum, którego wolontariuszki i wolontariusze z niepełnosprawnościami prowadzą mentoring dla młodzieży w podobnej sytuacji.
Szczególne uznanie zdobył program R.I.S.E., tworzony i prowadzony przez młodzież z rdzennych społeczności, skupiony na wzmacnianiu tożsamości kulturowej, budowaniu rezyliencji oraz rozwijaniu kompetencji przywódczych. Takie podejście stało się inspiracją do refleksji nad potrzebą silniejszego wsparcia dla mniejszości narodowych i etnicznych także w Polsce.
Częścią programu była również wizyta w Missoula Children’s Theatre, który działa zarówno lokalnie, jak i międzynarodowo, wykorzystując teatr jako narzędzie edukacji i integracji społecznej.
Nie zabrakło też lżejszych, ale równie wartościowych momentów: rejsu po rzece Missoula, spacerów po Helenie – stolicy stanu, oraz udziału w lokalnym Country Fair z rodeo, choć tylko dla części grupy – bilety były wyprzedane. Dzięki życzliwości przypadkowo poznanej Amerykanki o polskich korzeniach, niektóre uczestniczki i uczestnicy zostali wpuszczeni do środka choćby na kilka minut.
Nieoczekiwane przygody i spełnione marzenia
Szczególną część wizyty stanowił spontaniczny wyjazd do Parku Narodowego Yellowstone – możliwy dzięki determinacji grupy i… awarii samolotu, która opóźniła dalszą podróż. Nieplanowany postój w Bozeman został zamieniony w szansę: cała grupa wynajęła samochody i odwiedziła jedno z najbardziej znanych miejsc przyrodniczych w USA. Gejzery, gorące źródła, dzikie zwierzęta i monumentalne krajobrazy Yellowstone dostarczyły emocji, które na długo pozostaną w pamięci uczestników i uczestniczek.
Ohio – innowacje społeczne i systemowe podejście do edukacji
Ostatnim punktem programu było Akron w stanie Ohio, gdzie liderki i liderzy spotkali się z przedstawicielami i przedstawicielkami LeBron James Family Foundation oraz poznali program I PROMISE, który oferuje kompleksowe wsparcie edukacyjne, zawodowe i rodzinne dla dzieci z trudnych środowisk.
Inspiracją okazała się także wizyta w Red Oak Behavioral Health – organizacji, której działania w zakresie zdrowia psychicznego i wsparcia młodzieży przypominają praktyki rozwijane w Polsce, m.in. przez Fundację Sempre a Frente.
Refleksje, kontrasty i perspektywy
Wizyta była intensywna i niepozbawiona wyzwań – organizacyjnych, kulturowych i osobistych. Dla wielu uczestniczek i uczestników konfrontacja z amerykańską rzeczywistością – skalą nierówności społecznych, brakiem powszechnych praktyk ekologicznych, czy ograniczoną dostępnością transportu publicznego – była ważnym impulsem do refleksji.
Z drugiej strony ogromne zaangażowanie społeczności w wolontariat, długofalowe programy społeczne i umiejętność łączenia działań oddolnych z systemowym wsparciem, zrobiły duże wrażenie.
Liderki i liderzy wrócili do Polski z nowymi pomysłami, zainspirowani, ale też bardziej świadomi różnic – z przekonaniem, że warto rozwijać lokalne inicjatywy i budować mosty międzynarodowej współpracy. Co ważne, uczestnicy i uczestniczki zgodnie podkreślali, że Polska ma się czym pochwalić – jakość działań społecznych i edukacyjnych realizowanych przez liderki i liderów Programu Liderskiego PAFW jest wysoka, wartościowa i godna prezentowania na arenie międzynarodowej.
Szkoła Liderstwa im. Zbigniewa Pełczyńskiego oraz Program Liderski PAFW składają serdeczne podziękowania Ambasadzie Stanów Zjednoczonych w Warszawie, Departamentowi Stanu USA, a także Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności za zaufanie, wsparcie i umożliwienie udziału w tym wyjątkowym przedsięwzięciu. Dziękujemy również organizacjom goszczącym w USA – World Learning, WorldMontana, Global Ties Akron – za otwartość, gościnność i gotowość do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem.
