Co może zrobić lokalna liderka lub lider, kiedy z miejscowości ubywa mieszkańców? Jak przygotować społeczność na zmiany, których nie da się zatrzymać? I jak zadbać o to, by wraz ze spadkiem liczby ludności nie słabły lokalne więzi, współpraca i aktywność społeczna?
23–24 października 2026 roku spotkamy się w Książenicach podczas kolejnego Absolwenckiego Spotkania Rozwojowego Programu Liderskiego PAFW. Tym razem przyjrzymy się depopulacji, jej konsekwencjom dla lokalnych społeczności oraz możliwościom działania, jakie mają liderki i liderzy.
Zapraszamy absolwentki i absolwentów Programu Liderskiego PAFW do wspólnej pracy, rozmów i poszukiwania odpowiedzi na wyzwania, z którymi coraz częściej mierzą się lokalne społeczności.
Depopulacja to więcej niż zmiana liczby mieszkańców
Zmiany demograficzne nie wszędzie przebiegają tak samo. Podczas gdy jedne miejscowości przyciągają nowych mieszkańców, inne zmagają się z odpływem ludności, szczególnie osób młodych, oraz starzeniem się lokalnych społeczności.
Konsekwencje tych procesów wykraczają daleko poza statystyki. Dotyczą codziennego funkcjonowania gmin, dostępności usług publicznych, lokalnych instytucji, organizacji społecznych i relacji między mieszkańcami.
Jak utrzymać szkoły i podstawowe usługi społeczne, gdy zmienia się liczba i struktura mieszkańców? Jak przeciwdziałać wykluczeniu transportowemu? Jak tworzyć warunki do aktywności osób starszych? I czy odpowiedzią na depopulację zawsze powinno być dążenie do zwiększenia liczby mieszkańców, czy również dostosowanie lokalnych działań do nowej rzeczywistości?
To pytania, z którymi coraz częściej muszą mierzyć się osoby odpowiedzialne za rozwój lokalnych społeczności.
Podczas spotkania chcemy spojrzeć na nie zarówno z perspektywy danych i polityk publicznych, jak i codziennych doświadczeń liderek i liderów.
Jak rozumieć zmiany demograficzne? Spotkanie z prof. Adamem Gendźwiłłem
Prof. Adam Gendźwiłł, socjolog, politolog i geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, badacz samorządów terytorialnych i ekspert Fundacji Batorego, pomoże nam lepiej zrozumieć skalę i charakter zachodzących zmian demograficznych.
Przyjrzymy się prognozom ludnościowym oraz temu, dlaczego sytuacja poszczególnych regionów, gmin i miejscowości może znacząco się różnić. Porozmawiamy również o jakości danych demograficznych i o tym, czy zawsze wiemy, ile osób faktycznie mieszka i korzysta z usług w naszych społecznościach.
Ważną częścią spotkania będzie refleksja nad konsekwencjami depopulacji dla samorządów i lokalnych polityk publicznych.
Chcemy przy tym postawić ważne pytanie: czy depopulacji zawsze trzeba przeciwdziałać, czy czasem skuteczniejszą odpowiedzią jest świadoma adaptacja do zmian?
Spotkanie będzie okazją nie tylko do zdobycia wiedzy, ale również do spojrzenia na własną społeczność z nowej perspektywy i zastanowienia się, jakie działania są możliwe na poziomie lokalnym.
Jak wzmacniać relacje, kiedy społeczność się zmienia? Warsztat Jacka Jakubowskiego
Jacek Jakubowski – psycholog, trener, superwizor i prezes Fundacji TROP. Przewodniczący Rady Trenerów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, superwizor treningu psychologicznego rekomendowany przez PTP oraz superwizor warsztatów szkoleniowych rekomendowany przez Stowarzyszenie Trenerów Organizacji Pozarządowych. Członek Ashoki.
Zmiany demograficzne dotyczą nie tylko liczby mieszkańców i funkcjonowania instytucji. Wpływają również na relacje społeczne, możliwości współpracy i sposób uczestnictwa różnych pokoleń w życiu lokalnym.
Dlatego drugą ważną częścią spotkania będzie warsztat „Dialog międzypokoleniowy jako jedna z odpowiedzi na wyzwania depopulacji. Inspiratorium koncepcji”, który poprowadzi Jacek Jakubowski.
Punktem wyjścia będą doświadczenia uczestniczek i uczestników, szczególnie osób pracujących z seniorami, rozwijających działania międzypokoleniowe i tworzących przestrzenie lokalnej aktywności.
Podczas warsztatu zastanowimy się, jak wzmacniać więzi między pokoleniami, przełamywać stereotypy związane z wiekiem i wykorzystywać potencjał osób starszych jako źródło wiedzy, doświadczenia i pamięci lokalnych społeczności.
Przyjrzymy się również temu, jak budować relacje z osobami doświadczającymi samotności lub wykluczenia oraz jak tworzyć przestrzeń do rozmowy i wzajemnego zrozumienia między mieszkańcami w różnym wieku.
Warsztat będzie miał charakter inkubatora pomysłów. Chcemy, aby uczestniczki i uczestnicy mogli wykorzystać doświadczenia innych liderek i liderów do opracowania własnych koncepcji działań, odpowiadających na potrzeby ich społeczności.
Dołącz do Absolwenckiego Spotkania Rozwojowego
Jeśli działasz na rzecz lokalnej społeczności, obserwujesz zachodzące w niej zmiany lub zastanawiasz się, jak odpowiedzieć na wyzwania związane z depopulacją i starzeniem się mieszkańców, zapraszamy do wspólnej rozmowy i pracy.
Nie musisz przyjeżdżać z gotowym rozwiązaniem. Przyjedź ze swoimi doświadczeniami, pytaniami i gotowością do szukania nowych możliwości działania.
Informacje organizacyjne
Termin: 23–24 października 2026 r.
Miejsce: Hotel Cyprus, Książenice
Dla kogo: Absolwentki i absolwenci Programu Liderskiego PAFW
