Od 20 lat Program Liderski Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności towarzyszy ludziom, którzy nie czekają na zmianę – tylko ją współtworzą.
To liderki i liderzy z całej Polski – sołtyski, nauczyciele, działaczki społeczne, samorządowcy, animatorki kultury. Łączy ich gotowość do działania na rzecz swoich społeczności, niezależnie od tego, czy pracują w instytucji, organizacji pozarządowej, czy nieformalnej grupie.
Program Liderski PAFW jest unikalny w skali kraju – od dwóch dekad opiera się na sprawdzonych i rozwijanych metodach edukacji liderskiej, które łączą osobisty rozwój z odpowiedzialnością społeczną.
To przestrzeń do refleksji, wzmacniania kompetencji, budowania relacji i wprowadzania realnej zmiany. Dziś tworzy go blisko 900 absolwentek i absolwentów z całej Polski – różnorodnych, ale połączonych wspólną gotowością, by przewodzić zmianie.
To opowieść o tym, jak powstał ten program, jak się rozwijał i jak zmienił Polskę lokalną.
Początki programu
W 2004 roku Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności, opierając się na wcześniejszych doświadczeniach wspierania społeczności lokalnych, zdecydowała o stworzeniu programu, który systemowo i długofalowo będzie wzmacniał liderów zmiany. Do współpracy zaprosiła Szkołę Liderów im. Zbigniewa Pełczyńskiego – organizację z doświadczeniem w rozwijaniu przywództwa obywatelskiego i edukacji liderów społecznych.
Tak powstał Program Liderski PAFW – wspólna inicjatywa PAFW i Szkoły Liderów, która łączyła strategiczne spojrzenie fundatora z doświadczeniem pracy z ludźmi w terenie realizatora.
Już w pierwszej edycji wzięło udział 60 uczestników i 12 tutorów. Program rozwijał się dynamicznie – z edycji na edycję, razem z ludźmi i ich potrzebami.
Model rozwoju liderskiego
Z doświadczeń pierwszych lat, pracy z setkami osób, powstał unikalny model rozwoju liderskiego oparty na czterech filarach:
– Samoświadomość i wiarygodność
– Jednoczenie i angażowanie ludzi
– Wizja zmiany
– Wprowadzanie zmiany
To podejście łączy wiedzę z praktyką i refleksję z działaniem. Pokazuje, że
liderstwo to nie dana raz na zawsze funkcja, ale sposób bycia w relacji z ludźmi i światem
, który rozwija się poprzez codzienne decyzje i doświadczenia.
Zobacz publikację: „O przywództwie” – Przewodnik liderski z 2016 roku zawiera opis modelu programu i praktyczne narzędzia dla osób, które chcą rozwijać swój potencjał liderski.
Czy Program Liderski PAFW zmienia Polskę?
W 2017 roku, z inicjatywy i za środki Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, przeprowadzono niezależne badanie Programu Liderskiego PAFW. Badacze i badaczki zapytali uczestników: co realnie zmienia się dzięki udziałowi w Programie?
Wyniki badania pokazały, że:
- pojawiają się trwałe efekty społeczne – np. konsultacje, rady lokalne, sieci współpracy
- uczestnicy zyskują odwagę, by planować i wprowadzać zmiany – zaczynając od siebie, kończąc na społeczności,
- liderki i liderzy częściej stosują podejście partnerskie – oparte na dialogu i współpracy, a nie na hierarchii,
- pojawiają się trwałe efekty społeczne – np. konsultacje, rady lokalne, sieci współpracy.
Odporność w czasach niepewności
Wiosną 2020 roku ukazał się tom reportaży „Przewiew. 12 historii otwartych” – opowieści o liderkach i liderach, którzy wprowadzają zmiany w swoich społecznościach. Zaplanowana konferencja promująca publikację miała być okazją do osobistego spotkania – odbyła się jednak online, w przeddzień ogłoszenia lockdownu.
Pandemia stała się momentem przełomu – nie tylko dla uczestników Programu, ale też dla zespołu realizującego jego działania. W bardzo krótkim czasie cały Program został przekształcony w formułę zdalną, a zespół nauczył się błyskawicznie przenosić złożone procesy rozwojowe do środowiska online.
To był sprawdzian elastyczności i odporności – także w praktyce liderstwa. Uczestnicy
i uczestniczki uczyli się zarządzać zespołami w rozproszeniu, wspierać współpracę i zaufanie bez fizycznej obecności, dbać o bezpieczeństwo psychiczne swoje i innych, reagować na dynamicznie zmieniające się potrzeby społeczności.
W kolejnych miesiącach te kompetencje – elastyczność, sprawczość, zdolność działania w kryzysie – okazały się niezbędne także w obliczu wojny w Ukrainie. Absolwenci i absolwentki Programu w całym kraju zaangażowali się w pomoc, wykorzystując swoją wiedzę, sieci kontaktów i doświadczenie współpracy.
Po pandemii Program wrócił do formy stacjonarnej – bo osobiste relacje i spotkania pozostają jego najmocniejszą stroną. Ale pozostały też nowe umiejętności, które dziś pozwalają liderkom i liderom działać skutecznie – niezależnie od okoliczności.
Zobacz publikację: „Przewiew. 12 historii otwartych”
Wspólnota, która wspiera. I nie zawsze się zgadza
Program Liderski PAFW to nie tylko proces edukacyjny – to wspólnota. A prawdziwa wspólnota wytrzymuje różnice i spory.
Dziś głównym wyzwaniem jest budowanie sieci, która:
– wspiera mimo różnic,
– tworzy kapitał lokalnych więzi i współodpowiedzialności,
– wzmacnia rozwój liderski jednostki, ale uczy też działania razem – mimo odmiennych doświadczeń czy poglądów.
W planach programu na przyszłość jest dalsze wzmacnianie kompetencji liderskich, rozwijanie odporności i wspieranie inicjatyw, które odpowiadają na realne lokalne problemy.
Dziękujemy
Dziękujemy wszystkim osobom, które przez 20 lat współtworzyły Program Liderski PAFW . Dzięki Wam ten program nie tylko trwa, ale zmienia się razem z rzeczywistością i potrzebami ludzi.
Agnieszka Szelągowska, szefowa Programu, wiceprezeska Szkoły Liderstwa